بدن ما به آهن نیاز دارد.از آهن برای ساخت هموگلوبین استفاده میشود. هموگلوبینها بخشی از سلولهای قرمز رنگ خون هستند که وظیفه انتقال اکسیژن دربدن انسان را برعهده دارند. آهن در قدرت عضله ها، سطح انرژی و کارکرد خوب ذهن اهمیت دارند. پایین بودن میزان آهن خون ممکن است باعث ایجاد احساس خستگی وناتوانی در انجام فعالیتهای روزانه شود. در صورتیکه میزان آهن خون از حد خود کمتر شود میزان هموگلوبین از حد نرمال خود پایین تر رفته و به این مسئله فقر آهن یا نوعی از کم خونی گفته میشود.
عموما وقثی چنین عوارض جانبی رخ دهند بسیار خفیف بوده و خود به خود از بین میروند. شایع ترین عوارض جانبی آن موقتی بوده و شامل موارد زیر میشوند:
تغییر رنگ پوست(لکه های قهوه ای )ممکن است در صورت نشت کردن آهن بر روی پوست نزدیک محل تزریق سرم بروز نماید .این مسئله شایع نیست ولی این لکه ممکن است برای مدتی طولانی یا حتی برای همیشه باقی بماند. در صورتیکه به هنگام دریافت آهن هرگونه احساس ناراحتی، سوزش، قرمزی و یا تورم در محل تزریق سرم احساس کردید ،بلا فاصله پزشک و یا پرستار را از این مسئله مطلع نمایید .
علیرغم نادر بودن، بعضی افراد ممکن است حساسیتهای شدید نشان دهند. درموارد بسیار نادر این مسئله ممکن است تهدیدهای جانی به همراه داشته باشد. در زمان تزریق درون وریدی آهن و تا 30 دقیقه بعد از آن شما تحت نظر قرار خواهید داشت.
در برخی موارد عوارض جانبی مانند سردرد، درد عضله و یا مفاصل میتوانند تا یک یا دو روز بعد شروع شوند. که اغلب خودشان ظرف یک تا دو روز بعد از بین خواهند رفت.در صورت داشتن درد در قفسه سینه، داشتن مشکلات تنفسی، گیجی و یا تورم در ناحیه گردن یا دهان لطفا سریعا از طریق تماس با 115 درخواست فوریتهای پزشکی نمایید.
در صورت داشتن موارد زیر باید پزشک یا مرکزی که در آن عمل تزریق درون وریدی آهن انجام میشود را مطلع سازید:
منابع غذایی آهندار عبارتند از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهی، زرده تخممرغ، سبزیهای دارای برگ سبز تیره مانند جعفری، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبیا همچنین میوههای خشک (برگهها) بخصوص برگه زردآلو و دانههای روغنی.
عوامل افزایش دهنده جذب آهن و منابع غذایی آنها:
1 ـ اسید سیتریک و اسید اسکور بیک یا ویتامین ث که در آلو، خربزه، ریواس، انبه، گلابی، طالبی، گل کلم، سبزیها، آب پرتقال، لیمو شیرین، لیمو ترش، سیب و آناناس وجود دارند میتوانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.
۲ ـ اسید مالیک و اسید تارتاریک که در هویج، سیب زمینی، چغندر، کدوتنبل، گوجه فرنگی، کلم پیچ و شلغم موجود است نیز سبب افزایش جذب آهن میشوند.
۳ ـ محصولات تخمیری مثل سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده میشود
۱ ـ استفاده از غذاهایی که غنی از آهن میباشند.
۲ ـ استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین ث هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گریبفروت، گوجه فرنگی، کلم، توت فرنگی، فلفل سبز، لیمو ترش)
۳ ـ گنجاندن گوشت قرمز، ماهی یا مرغ در برنامه غذایی.
۴ ـ پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا.
۵ ـ برطرف کردن مشکلات گوارشی و یبوست.
۶ ـ تصحیح عادات غذایی غلط (مثل مصرف مواد غیر خوراکی مانند خاک، یخ) که خود از علایم کم خونی فقر آهن می باشند.
۷ ـ مشاوره با پزشک و متخصص تغذیه جهت پیشگیری به موقع و یا بهبود کمخونی.
۸ ـ استفاده از نانهایی که از خمیر ورآمده تهیه شدهاند.
۹ ـ استفاده از خشکبار مثل توت خشک، برگه آلو، انجیر خشک و کشمش که منابع خوبی از آهن هستند.
۱۰ ـ استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده.
۱۱ ـ شست و شو و ضد عفونی کردن سبزیهایی که استفاده میکنید.
مواد غذایی که نباید مصرف شود
قهوه، تخممرغ، شیر و لبنیات، نان گندم، حبوبات (حاوی اسید فیتیک) و فیبرهای غذایی جذب آهن را به علت تشکیل کمپلکسهای نامحلول کاهش میدهند. بنابراین فرآوردههای حاوی آهن، طی یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف هر یک از این مواد نباید مصرف شود.